Projecten

Nederlands - nl-NLEnglish (United Kingdom)

Neologisme van de week

Een kind dat terugkeert op het oude nest is een...

Lees meer...

De afdeling ANW begon met de aanleg van de materiaalverzameling ervoor en de ontwikkeling van het concept in 2001. In 2005 zijn de noodzakelijke proefartikelen bewerkt. In de komende jaren zullen de eerste bewerkingsresultaten op internet verschijnen. In 2018 wordt het ANW voltooid.

Algemeen
Het ANW richt zich op de standaardtaal in Nederland en Vlaanderen. Het ‘Algemeen’ in de titel moet worden opgevat als: niet gebonden aan een bepaalde regio, een bepaalde groep personen of een bepaald vakgebied. Het hoofdaccent ligt op het geschreven Nederlands.

Eigentijds
De taalperiode die het ANW bestrijkt, loopt van 1970 tot 2019 en valt min of meer samen met de naoorlogse generaties volwassen taalgebruikers. In die zin is het begrip ‘eigentijds’ op te vatten. Het eindjaartal 2019 hangt samen met het afsluitingsjaar van het project, het beginjaartal 1970 met de terminus post quem non van het WNT. Met de realisering van de drie delen Aanvullingen kwam de eindgrens daarvan te liggen op 1976. Door de keuze van 1970 ontstaat er tussen WNT en ANW een overlapping, die het voor het ANW mogelijk maakt ook nog recent WNT-materiaal te benutten.

Omvang
Het ANW zal ongeveer 80.000 hoofdwoorden bevatten, die een volle bewerking zullen ondergaan, en ongeveer 250.000 kleinere woorden, waarvoor slechts enkele gegevens worden geboden of die uitsluitend worden genoemd, voornamelijk als lid van de woordfamilie van een trefwoord.

Elektronisch
Het ANW wordt een online woordenboek, d.w.z. een elektronisch woordenboek dat wordt opgeslagen op een server die via internet toegankelijk is. Aan het ANW ligt geen papieren versie ten grondslag. Onze opzet is ook niet om artikelen te schrijven zoals we dat voor een papieren woordenboek gewend zijn. We houden van meet af aan rekening met de mogelijkheden, eisen en problemen die aan het maken van een nieuw elektronisch woordenboek verbonden zijn. Dat geldt voor de materiaalverzameling, de bewerking en de publicatie.

Bestemming
Het ANW wil diensten bewijzen aan gebruikersgroepen die uiteenlopen van leek tot vakman. We denken dan aan niet-professionele, volwassen taalgebruikers en taalliefhebbers enerzijds, professionele taalonderzoekers, taalbeschouwers en natuurlijke-taalverwerkers anderzijds. Onder de laatsten vormen taalkundigen en lexicografen de belangrijkste doelgroep.

Inhoud
De inhoud van een woordenboek moet vanzelfsprekend afgestemd zijn op de beoogde gebruikers ervan. Omdat we rekening houden met uiteenlopende gebruikersgroepen, bevat het ANW veel meer informatiecategorieën dan de bekende handwoordenboeken van het Nederlands.

Veel aandacht wordt voorts besteed aan het gebruik van woorden, de contexten waarin ze optreden.

Op het vlak van de betekenis geven we veelvuldig naast definities ook semagrammen, sjablonen / frames waarin de kennis die met een woord verbonden is, wordt gepresenteerd en geëxpliciteerd in een bepaalde structuur. Die structuur is kenmerkend voor de betekenisklasse waartoe een woord behoort. Nadere informatie hierover en over de andere inhoudelijke onderdelen van het woordenboekartikel wordt gegeven bij de aanwijzingen voor het gebruik van het woordenboek.

Corpus
De empirische basis van het woordenboek wordt gevormd door het ANW-corpus, een corpus van ruim 100 miljoen woorden dat we zelf in de periode 2001-2005 speciaal daarvoor hebben opgebouwd. Het is uitsluitend bestemd voor intern lexicografisch gebruik en (nog) niet anderszins te raadplegen.

Bewerking
De bewerking zal ‘modulair’ plaatsvinden, modulair in dubbel opzicht: “macrostructureel”, op het niveau van de woordenlijst en “microstructureel”, op het niveau van de gegevens binnen het artikel. Woorden worden niet alfabetisch bewerkt maar naar hun grammaticale en morfologische aard (bij het ANW beginnen we met een selectie van ongelede substantieven, werkwoorden en adjectieven) en daarbinnen naar de verschillende betekenisgroepen waarin zij te verdelen zijn (b.v. woorden voor ‘dranken’, ‘voertuigen’, ‘ziektes’, ‘geluid voortbrengen’, ‘zich voortbewegen’ , enz.). Bovendien worden niet alle informatiecategorieën in een artikel per woord tegelijk bewerkt en gepresenteerd, maar in segmenten en in een volgorde die bepaald wordt door belang en praktische realiseerbaarheid op een gegeven tijdstip (b.v. eerst voor alle woorden ‘spelling’, ‘betekenis’, ‘voorbeelden’, enz.).

Neologismen
Speciale aandacht besteedt men vanaf 2000 aan neologismen. De resultaten daarvan – neologismenlijsten, voorbeelden uit het Neologismencorpus en een aantal bewerkte artikelen – worden op internet aangeboden via de TST-Centrale (zie Producten, Lexica).